Od 3 marca 2026 roku zaczną obowiązywać nowe przepisy ruchu drogowego, które wprowadzają szereg zmian. Jedną z najważniejszych jest możliwość uzyskania prawa jazdy kategorii B już w wieku 17 lat. Nie będzie to jednak możliwe bezwarunkowo – młodzi kierowcy będą objęci dodatkowymi obowiązkami i zakazami, a kary za wykroczenia będą dla nich znacznie surowsze. Do 3 marca 2026 roku wciąż obowiązują dotychczasowe przepisy, czyli prawo jazdy kategorii B uzyskać może osoba mająca minimum 18 lat.
Prawo jazdy od 17 lat – zmiany
Zmiany wynikają z projektu ustawy przygotowanego przez Ministerstwo Infrastruktury i przyjętego przez Radę Ministrów, którego celem jest zwiększenie dostępności do prawa jazdy, ale również i poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego. Dane wskazują, że młodzi kierowcy są jedną z grup najbardziej narażonych na udział w wypadkach – stąd połączenie niższego wieku z dłuższym okresem nadzoru.
Kto może uzyskać prawo jazdy w wieku 17 lat?
Od 3 marca 2026 roku, oprócz ukończenia 17-tego roku życia, prawo jazdy będzie mogła uzyskać osoba, która:
- posiada pisemną zgodę rodziców lub opiekunów prawnych,
- wyrobiła Profil Kandydata na Kierowcę (PKK),
- spełnia standardowe wymagania zdrowotne i formalne.
Po wprowadzeniu nowych przepisów, prawo jazdy będzie można uzyskać o rok wcześniej, niż ma to miejsce dotychczas. Aktualnie, aby móc otrzymać prawo jazdy kategorii B, konieczne jest ukończenie 18 lat.
Aby niepełnoletni kursant mógł rozpocząć kurs w szkole nauki jazdy, niezbędna jest pisemna zgoda jego rodzica lub opiekuna. Taka zgoda musi być przedstawiona przy wyrabianiu PKK. Na kurs można zapisać się już 3 miesiące przed ukończeniem wymaganego wieku, a do egzaminu praktycznego przystąpić miesiąc przed urodzinami.
Pamiętać należy, że nowe przepisy zaczną obowiązywać 3 marca 2026 roku i dopiero od tego dnia będzie możliwe wyrobienie PKK przez 17-latka. Wynika z tego fakt, że pierwsi zdający egzamin na nowych zasadach będą już kilka miesięcy po 17-tych urodzinach – ponieważ dopiero 3 marca będą mogli zacząć jazdy praktyczne w szkole jazdy. Ukończenie kursu i przystąpienie do państwowego egzaminu praktycznego to kwestia przynajmniej kilkunastu tygodni
Do 2 marca 2026 roku jeździć samochodem nauki jazdy mogą wyłącznie osoby najpóźniej 3 miesiące przed ukończeniem 18 lat.
Czy można zacząć już kurs?
Można, ale póki co wyłącznie w postaci szkolenia teoretycznego. Szkolenie praktyczne możliwe jest dopiero po wyrobieniu PKK, a to z kolei stanie się możliwe dopiero po wejściu nowych przepisów w życie, czyli od 3 marca 2026 roku.
Według oficjalnego stanowiska WORD, przyszłych kursantów można zacząć szkolić wcześniej, tak aby mogli zapisać się na państwowy egzamin teoretyczny już w dniu 3 marca. Naukę w szkole jazdy można rozpocząć najpóźniej 3 miesiące przed granicznym terminem, zatem kandydat na kierowcę już teraz może odbywać szkolenie teoretycznie w systemie on-line.
Niezwłocznie po zdaniu egzaminu teoretycznego kursant może przystąpić do zajęć praktycznych i rozpocząć jazdy z instruktorem.
Jak wygląda proces uzyskania prawa jazdy?
Kurs w szkole jazdy będzie wyglądał dokładnie tak samo, jak ma to miejsce dotychczas. Nie będzie rozróżnienia na kursantów 17- i 18-letnich. Wszyscy uczą się na takich samych samochodach, według tych samych zasad szkolenia.
Tak samo będzie wyglądał również egzamin państwowy – teoretyczny i praktyczny. Inaczej mówiąc, nie przewidziano żadnych różnic programowych dla o rok młodszych kursantów.
Obowiązek jazdy z opiekunem !!!
Młody kierowca, który uzyskał prawo jazdy kategorii B w wieku 17 lat, jest natomiast objęty szeregiem ograniczeń, które będą obowiązywały do momentu ukończenia 18-tego roku życia. Najważniejszym z nich jest, że młody kierowca może poruszać się samochodem wyłącznie w towarzystwie opiekuna:
- przez okres 6 miesięcy od daty uzyskania prawa jazdy,
- do ukończenia 18-tego roku życia, jeżeli urodziny wypadają przed upływem wspomnianych powyżej 6 miesięcy.
Opiekunem może być wyłącznie osoba, która:
- ma ukończone min. 25 lat,
- posiada prawo jazdy nieprzerwanie od co najmniej 5 lat,
- nie była karana zakazem prowadzenia pojazdów przez okres ostatnich 5 lat,
- ma podczas pełnienia funkcji opiekuna 0,0 promila alkoholu we krwi.
W praktyce, po zdaniu egzaminu na prawo jazdy w wieku 17 lat młody kierowca nie będzie mógł samodzielnie poruszać się samochodem przez pierwsze pół roku. Zawsze musi towarzyszyć mu opiekun, który ponadto zobowiązany będzie zajmować miejsce z przodu, obok osoby kierującej.
Przykładowo, jeżeli ktoś zdał egzamin 3 marca, do 3 września włącznie będzie mógł jeździć wyłącznie z opiekunem. Jeżeli natomiast osoba skończy 18 lat przed upływem pół roku od zdania egzaminu na prawo jazdy, nie musi już więcej jeździć z opiekunem.
Co ważne, z kryterium minimalnego wieku i stażu za kierownicą wyłączeni są zawodowi instruktorzy nauki jazdy oraz egzaminatorzy. Jeżeli zatem starszy brat ma 24 lata, ale pracuje jako instruktor nauki jazdy, może pełnić funkcję opiekuna młodego kierowcy.
Pozostałe ograniczenia dla młodocianych kierowców kierowców:
- Brak możliwości wyjazdu za granicę – do momentu ukończenia 18-tego roku życia nie można w roli kierowcy opuszczać terytorium Polski, nawet do innych państw Unii Europejskiej.
- Bezwzględna trzeźwość – 0soby do ukończenia 18-tego roku życia nie będą mogły mieć najmniejszego śladu alkoholu w organizmie – co wydaje się logiczne w zestawieniu z ogólnie obowiązującym w Polsce prawem, gdzie osoby niepełnoletnie nie mogą spożywać alkoholu.
- Brak możliwości samodzielnego przewozu niepełnoletnich pasażerów – niezależnie, czy młody kierowca odbył już wymagany półroczny staż za kierownicą, obecność opiekuna w samochodzie będzie wciąż konieczna, jeżeli w środku znajdować będą się osoby niepełnoletnie. Przewożenie niepełnoletnich pasażerów możliwe będzie dopiero po ukończeniu 18 lat.
- Brak możliwości podjęcia pracy zarobkowej w roli kierowcy – o ile po odbyciu półrocznego stażu za kierownicą można będzie poruszać się bez opiekuna, o tyle nie będzie możliwe podejmowanie pracy w roli kierowcy. Przykładowo, wykonywanie transportu drogowego rzeczy czy przewozu osób będzie możliwe dopiero po ukończeniu 18 lat.
System kar i punktów karnych dla niepełnoletnich
- Kierowcy przed ukończeniem 18-tego roku życia będą również objęci znacznie surowszym systemem kar. Jedna kwestia to złamanie któregoś ograniczeń obowiązujących dla 17-latków.
- Najcięższym wykroczeniem jest nieprzestrzeganie obowiązku jazdy z opiekunem, za co grozi kara równoznaczna z prowadzeniem samochodu bez wymaganych uprawnień – oznacza to minimum 1500 zł mandatu i 3 lata zakazu prowadzenia pojazdów.
- Podobnie sytuacja wygląda w przypadku wyjazdu za granicę, z tym że kierowca karany będzie według obowiązującego w danym państwie prawa. Wówczas karą może być grzywna w wysokości nawet kilku tysięcy euro.
- Za jazdę bez uprawnień traktowana będzie również praca w roli kierowcy. W tym przypadku ukarany zostanie również potencjalny pracodawca, nie ma to już jednak związku z wykroczeniem ze strony osoby kierującej.
- Złamanie pozostałych zasad również wiązać będzie się z całkowitym cofnięciem uprawnień. Co to oznacza? Konieczność odbycia kursu na prawo jazdy od początku.
“Ostrzegawczy” limit punktów karnych
Druga kwestia to natomiast złamanie przepisów obowiązujących wszystkich kierowców, bez wyodrębnienia tych specjalnych dla 17-latków.
- Kierowca do momentu ukończenia 18 lat będzie mógł uzbierać maksymalnie 20 punktów karnych, jednak po zebraniu 12 punktów będzie musiał odbyć obowiązkowy kurs reedukacyjny.
- Kurs ów będzie należało odbyć w czasie 12 miesięcy od popełnienia wykroczenia powodującego przekroczenie progu 12 punktów. Brak odbycia takiego szkolenia skutkować będzie całkowitym cofnięciem uprawnień.
- Podobna kara będzie obowiązywać w przypadku przekroczenia limitu 20 punktów karnych i to niezależnie od tego, czy kierowca zdążył odbyć wcześniej wspomniany kurs reedukacyjny.
- Czym grozi cofnięcie uprawnień dla kierowcy w okresie próbnym, wyjaśniliśmy w poprzednim akapicie.
Okres próbny – czym różni się dla 17-latków
Okres próbny, który sam w sobie jest nowym zagadnieniem wprowadzonym w ramach nadchodzących zmian przepisów, w przypadku 17-latków obowiązywać będzie do 20-tego roku życia. Może on trwać zatem maksymalnie 3 lata. Przypomnijmy, że podstawowy okres próbny trwa 2 lata od daty uzyskania uprawnień.
Czas trwania okresu próbnego uzależniony jest dodatkowo od popełnianych wykroczeń. Jeżeli młody kierowca popełni dwa poważne wykroczenia, czyli np. doprowadzi do kolizji lub znacznie przekroczy dopuszczalną prędkość, jego okres próbny zostanie wydłużony o kolejne 2 lata.
Czy posiadanie kategorii B1 coś zmieni?
Pomimo obniżenia minimalnego wieku potrzebnego do uzyskania prawa jazdy kategorii B, zasady otrzymania prawa jazdy kategorii B1 nie zmieniają się – nadal można zdać egzamin w wieku 16 lat.